Ι. ΚΕΛΛΙ ΜΑΡΟΥΔΑ ΙΕΡΟ ΧΙΛΙΑΝΔΑΡΙΝΟ ΚΕΛΛΙ ΓΕΝΝΗΣΗΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ

ΙΕΡΟ ΧΙΛΙΑΝΔΑΡΙΝΟ ΚΕΛΛΙ

ΓΕΝΝΗΣΗΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ

Η ίδρυση του Ιερού Κελλιού Μαρουδά συμπίπτει με την εποχή που στο μοναστήρι του Χιλιανδαρίου είχαν ξεσπάσει έριδες και ταραχές μεταξύ των μοναχών, στην προσπάθειά τους να εκλέξουν Ηγούμενο. Κατά την παράδοση, τη λύση έδωσε ειρηνικά η Θεοτόκος με θαυματουργό τρόπο, καταλαμβάνουσα τη θέση του Ηγουμένου, με την εικόνα της Τριχερούσας που μετακινήθηκε από τη θέση της στο σύνθρονο του ιερού βήματος, στο ηγουμενικό στασίδι. Από τότε στην Ιερά Μονή Χιλιανδαρίου, μέχρι το 1990,  εκλέγονταν μόνο Επίτροπος, ενώ το κορυφαίο αξίωμα στο μοναστήρι διατηρούσε συνεχώς η Παναγία.

Ένας από τους υποψηφίους για τη θέση του Ηγουμένου ήταν και ο εκ Μεγάλου Τυρνόβου καταγόμενος Προηγούμενος Βίκτωρ, που το 1653 πήγε στην περιοχή των Καρυών και ίδρυσε, βορειοδυτικά της πολίχνης, σε υψόμετρο 520 μέτρων, Κελλί αφιερωμένο στη Γέννηση της Θεοτόκου, το επονομαζόμενο της Μαρούδας (δηλ. της μικρής Μαρίας, Μαρουδά). Τα έξοδα της ανέγερσης του ναού καθώς και των χώρων εγκατάστασης των μοναχών, κατέβαλε ο ίδιος ο Βίκτωρ με χρήματα που προερχόταν από πατρική κληρονομιά. Το όλο οικοδόμημα δεν πρέπει να καταλάμβανε χώρο μεγαλύτερο από τον μισό του σημερινού ισογείου.

Επιγραφή στα σλαβικά σε μαρμάρινη πλάκα, που βρίσκεται εντοιχισμένη έξω από την εκκλησία, αριστερά της εισόδου, αναφέρει ότι ο Ναός ιδρύθηκε από τον Προηγούμενο Βίκτωρα εν έτει ΡΖΞΑ, δηλαδή το 1653/4. Επίσης επιγραφή στο Ναό, πίσω από τις εικόνες των Αποστόλων στο τέμπλο αναφέρει: Δέησις του δούλου του Θεού Συλωάμ (πιθανόν Σιλουάν - Σιλουανού), ιερομονάχου και της συνοδείας αυτού, έτος ΡΖΞΒ (1654/5).

Το 1796 φθάνουν στο Κελλί ο Γέροντας Διονύσιος με τους μοναχούς Δαμιανό και Κωνστάντιο ενισχύοντας την υπάρχουσα συνοδία του παπα Καλλινίκου. Η συνοδία ήρθε από το Σταυρονικητιανό Κελλί της Καψάλας, των Αγίων Ονουφρίου και Πέτρου, του οποίου σήμερα μόνο τα ερείπια σώζονται.

    

Η απόδειξη της προέλευσής τους απεικονίζεται στην τοιχογραφία, πάνω από την κεντρική είσοδο, όπου μαζί με τη Θεοτόκο εικονίζονται οι προαναφερθέντες Άγιοι, ενώ επιγραφή αναφέρει: εκτίσθη ο παρών οίκος δια συνδρομής και εξόδων του πανοσιωτάτου Καλλινίκου και Γέρο - Διονυσίου και της συνοδείας αυτών Δαμιανού και Κωνστάντιου και Διαμαντή. 2 Μαΐου 1796.

Η 12^η Ιουνίου, ημέρα της εορτής των Αγίων Ονουφρίου και Πέτρου Αθωνίτου, είχε καθιερωθεί σαν δεύτερη πανήγυρη του Κελλιού, ισάξια αυτής της 8^ης Σεπτεμβρίου, που τιμάται η Γέννηση της Θεοτόκου.

Η συνοδία αυτή έκτισε τον δεύτερο όροφο, ανακαίνισε την εκκλησία, έκτισε τον στάβλο και άνοιξε το πηγάδι.

Στη νοτιοδυτική γωνία του 2^ου ορόφου υπάρχει επιγραφή 23 Ιουνίου 1797, στο δάπεδο της εκκλησίας μαρμάρινη πλάκα με χρονολογία 1814, στη δυτική πλευρά του στάβλου εντοιχισμένη επιγραφή (1820), ενώ το 1816 έγινε η τακτοποίηση της πηγής που βρίσκεται δίπλα στο Κελλί και το 1820 κατασκευάστηκε το πηγάδι δυτικά του Κελλιού.

Το 1816 έγινε η αργυρή επένδυση της θαυματουργής εικόνας της Παναγίας (1798) που βρίσκεται στο Κελλί, από καρυώτικο εργαστήριο αργυροχρυσοχοϊας. Το αργυρεπίχρυσο κάλυμμα της ανωτέρω εικόνας είναι δέηση του Διονυσίου μοναχού και της συνοδίας του.

Σε αντίγραφο ομολόγου του 1800 (8 Δεκεμβρίου) που φυλάσσεται στο Κελλί, διαβάζουμε ότι οι Διονύσιος, Δαμιανός και Κωνστάντιος επλήρωσαν στο Ρωσικό (Ιερά Μονή Αγίου Παντελεήμονος) 200 γρόσια για αγορά του αρσανά στο περιγιάλι «... εις τον μύλον υποκάτωθεν μαζί με τον Αβερκιάδων ... στην παραλία του Ρωσικού».

Μετά τον θάνατο του Διονυσίου (1836), Γέροντας έγινε ο Κωνστάντιος. «Κατά το σωτήριον έτος 1836 Απριλίου 12 ελθών προς την ημετέραν και Ιεράν Σεβάσμιαν Μονήν του Χιλανδαρίου, ο οσιώτατος εν μοναχοίς κυρ Κωνστάντιος, ητήσατο παρ' ημών το Κελλείον το επονομαζόμενον Γεννήσεως της Θεοτόκου. Ιδόντες δε ημείς αυτόν άνδρα τίμιον και ευλαβή, δεδώκαμεν το ρηθέν Κελλείον εις πρόσωπα τρία. Και πρώτον μεν πρόσωπον υπάρχει ο ρηθείς κυρ Κωνστάντιος, και δεύτερον ο εν μοναχοίς Γεράσιμος, και τρίτον έτερος Κωνστάντιος ...». Οι ανωτέρω πλήρωσαν για την έκδοση του ομολόγου του Κελλιού 1.000 γρόσια, το λεγόμενο τριμερίδιον. Στο ομόλογο αυτό, μαζί με την πλήρη καταγραφή της κινητής και ακίνητης περιουσίας του Κελλίου, αναφέρεται και το μετόχι στην περιοχή της Γιοβάνιτσα με 135 ελαιόδενδρα.

Το 1859 Γέροντας γίνεται ο Κωνστάντιος ο μικρός, που ήταν στη συνοδία του προαναφερθέντος Κωνστάντιου. Στο ομόλογο παραχώρησης του Κελλιού αναφέρονται σαν υποτακτικοί οι Δαμιανός και Θεοδόσιος.

Ο ιερομόναχος Θεοδόσιος από το 1865 είναι ο Γέροντας του Κελλιού. Γνωστός ευρύτατα στο Άγιο Όρος, για πολλά χρόνια υπήρξε πνευματικός μοναχών σε διάφορα μοναστήρια.

Το 1909 έκτισε το διώροφο σπίτι στη Γιοβάνιτσα. Παρέμεινε στο Κελλί μέχρι την κοίμησή του, το 1925.

              Την ίδια χρονιά, το 1925, αναλαμβάνει Γέροντας στο Κελλί Μαρουδά ο ιερομόναχος Ονούφριος με τους μοναχούς Θεοδόσιο και Ιωακείμ. Ο Ονούφριος συνέχισε την πολύχρονη παράδοση του ιερομονάχου Θεοδοσίου καθοδηγώντας πνευματικά όσους του το ζητούσαν.

            Οι υποτακτικοί του τον διαδέχτηκαν μετά τον θάνατό του (1957). Ο Θεοδόσιος 1957-1977 (+ ) και ο Ιωακείμ 1977-1984 (+ ).

Την δεκαετία του 1960 επισκευάζεται η σκεπή του Κελλιού, αφαιρούνται οι σχιστόπλακες και τοποθετούνται κεραμίδια, ενώ ενισχύεται ο λιθόκτιστος σκελετός από οπλισμένο σκυρόδερμα.

Μετά τον θάνατο του Ιωακείμ το 1984, εγκαθίσταται στο Κελλί, για λίγους μόνο μήνες, μια συνοδία μοναχών από το χιλιανδαρινό Κελλί Μπουραζέρι, αποκλειστικά για τη φύλαξή του, μέχρι να έρθει ο νέος Γέροντας με τη συνοδεία του, ο παπα Θόδωρος, που παραμένει ως το 1986 για να τον αντικαταστήσουν οι μοναχοί Ευφρόσυνος και Χρύσανθος, οι οποίοι εγκατέλειψαν το Κελλί το 1991. Το 1985 γίνονται επισκευαστικές εργασίες στην εκκλησία, η οποία ήταν σε άσχημη κατάσταση.

Από το 1991 Γέροντας του Κελλιού είναι ο ιερομόναχος Μακάριος, την συνοδία του οποίου αποτελούν ο ιερομόναχος Παύλος (από το 1997), και ο μοναχός Ιωσήφ (2008).

Το 2002 ο αποθηκευτικός χώρος κάτωθεν της εκκλησίας μετετράπη σε ναΐδριο εις μνήμη του Αγίου Νικολάου Πλανά. Το 2003 κτίστηκε ο ξενώνας στον οποίο έγιναν προσθήκες το 2007, χρονιά που μετατράπηκε η αποθήκη χόρτου σε ναΐδριο προς τιμή της Παναγίας της Τριχερούσας.

Το 2009 αποπερατώθηκε το καινούργιο αρχονταρίκι, ανατολικά του κτιριακού συγκροτήματος και το 2010 κατασκευάστηκε η Τράπεζα του κελλιού.

.

Από keliotis @ Τρίτη, 9 Φεβρουαρίου 2010 8:48 πμ Permalink |

Ἰβηριτικὸν Ἱερὸν Κελλίον Ἁγίας Ἄννης, Καρυές, Ἅγιον Ὄρος

Γενικὰ Στοιχεῖα (γεωγραφικά, ἱστορικά)

---

	Τὸ Ἱερὸν Ἰβηριτικὸν Κελλίον τῆς Ἁγίας Ἄννης κτίστηκε νοτιοδυτικῶς τῶν Καρυῶν τοῦ Ἁγίου Ὄρους τὸ 1640 περίπου ἀπὸ κάποιον Μοναχὸ Δανιήλ.Τὸ 1790 ἐπεκτάθηκε, ἐνῶ κτίσθηκε καὶ μεγαλύτερος ναός, ἀλλὰ ἀργότερα φαίνεται ὅτι ἐρημώθηκε γιὰ μικρὸ διάστημα. Τὸ 1870 ἐγκαταστάθηκε σὲ αὐτὸ ὁ Μοναχὸς Πολύκαρπος, ὁ ὁποῖος μὲ τοὺς δύο κατὰ σάρκα ἀδελφούς του Ἱερομόναχο Λάζαρο καὶ Ἀνδρέα, τὸ ἐμπλούτισαν μὲ βιβλία, ἄμφια καὶ εἰκόνες. Ἀργότερα, χρέη γέροντα τοῦ Κελλίου ἀνέλαβε ὁ ἐκ Πατρῶν Μοναχὸς Θεοδόσιος (Μαζαράκης), μὲ ὑποτακτικοὺς τοὺς Μοναχοὺς Γεώργιο καὶ Θεοδόσιο ἱεροδιάκονο, ποὺ προσῆλθαν στὸ Ὄρος στὴν δεκαετία 1930, ἐν συνεχείᾳ, αὐτὸς ὁ Μοναχὸς Γεώργιος (Ζήτως), ἕως τὴν κοίμησή του, στὰ 1996, καὶ ἔκτοτε ὁ ἱεροδιάκονος Θεοδόσιος ἕως τῆς τελευτῆς του τὸ 2012. Στὸ ναὸ τοῦ Κελλίου ποὺ τιμᾶται στὴν Σύλληψιν τῆς Ἁγίας Ἄννης (9 Δεκεμβρίου), ὑπάρχει ἡ θαυματουργὸς εἰκόνα τοῦ Ἁγίου Μηνᾶ, ποὺ τιμᾶται ἰδιαιτέρως στὸ Κελλίον. Σήμερα στὸ Κελλίον ἐγκαταβιοῦν ἕξι Μοναχοί, μὲ γέροντα τὸν ἱερομόναχο Ἀντίπα καὶ γίνεται μεγάλη προσπάθεια γιὰ τὴν διατήρηση, διάσωση καὶ ἀνακαίνιση αὐτοῦ.

---

Σε τραγικό αδιέξοδο το Ιερό Κελλί του Αλυπίου

Έλαβα και δημοσιεύω την παρακάτω επιστολή, χωρίς καμμιά παρέμβαση στο κείμενο:

.

Αγαπητέ Αδελφέ Κελλιώτη

Χαίρετε εν Κυρίω πάντοτε

Τον περασμένο Μάιο Σας είχα στείλει ένα μέιλ με το θέμα της εκκλήσεως βοηθείας του Αγιορείτικου Ι. Κελλίου Αγ. Αποστόλων - «Αλυπίου» και του γέροντός του π. Χρυσοστόμου. Σας είχα ρωτήσει τότε τη γνώμη Σας, ως πιο έμπειρου και σ' επαφή με το Αγ. Ορος, αν και κατά πόσο θεωρούσατε την πρόχειρη ιστοσελίδα του ως κάτι το γνήσιο ή κάποια πονηρή προσπάθεια κάποιου (χάκερ?) να αποσπάσει χρήματα από άτομα που θα συγκινούνταν από την έκκληση. 

Μου φαινόταν ιδιαίτερα συγκινητικό το πρόβλημα και η έκκληση του γέροντος μέσω της πρόχειρης αυτής ιστοσελίδας που είχε. Σας θυμίζω ότι (όπως θα δείτε και παρακάτω) μετά από διαβεβαιώσεις κάποιων αρμοδίων φορέων προχώρησε σε αναστήλωση του Ι. Κελλίου η οποία κόστισε 150.000 ευρώ, σύμφωνα και με τη μελέτη που είχε γίνει. Οι αρμόδιοι όμως δεν ανταποκρίθηκαν με αποτέλεσμα να χρωστά αυτός το εν λόγω ποσό! Σκέφτηκα έναν άνθρωπο που γίνεται μοναχός για να αφιερώσει τη ζωή του στο Θεό και να ζει με ακτημοσύνη να βρίσκεται ξαφνικά αντιμέτωπος με κολοσσιαία χρέη και πολύ μικρή βοήθεια... πραγματικά δύσκολο... προσωπικά πιστεύω θα έχανα τη γη κάτω απ' τα πόδια μου!

Επειδή ωστόσο δεν έλαβα τότε κάποια απάντηση από Εσάς, παίρνω το θάρρος να Σας ενοχλήσω και πάλι, επειδή στο χρόνο που πέρασε είχα τη δυνατότητα και Ευλογία να επισκεφθώ το Άγιον Όρος και μεταξύ άλλων, να συζητήσω προσωπικά και με τον γ. Χρυσόστομο. Διαπίστωσα λοιπόν ότι το πρόβλημα που αντιμετωπίζει είναι όχι μόνο οξύτατο αλλά και χρονίζον και οι πιστωτές του τον πιέζουν ιδιαίτερα όπως είναι φυσικό (και ποτέ δεν είναι και σίγουρος κανείς αν θ' αποφασίσουν να φέρουν την υπόθεση σε δικαστήριο με απρόβλεπτες και σίγουρα όχι καλές συνέπειες!). Η ιστοσελίδα του, με την πολύ μικρή επισκεψιμότητά της (στην καλύτερη περίπτωση 5 άτομα την ημέρα!), κατάφερε να συγκεντρώσει μετά βίας τα έξοδα που χρειάστηκαν για τη δημιουργία και συντήρησή της και καμμία άλλη βοήθεια δεν προσέφερε! Ο ίδιος, επιδεικνύοντας γνήσιο μοναχικό ήθος, δεν κατηγορεί ούτε στο ελάχιστο αυτούς που του δημιουργούν τα προβλήματα. Μέμφεται τον εαυτό του που δεν προέβλεψε την πορεία των γεγονότων πριν αυτά συμβούν και λυπάται ιδιαίτερα που δεν μπορεί να αποδώσει τα χρωστούμενα σ' αυτούς που ανήκουν γιατί όπως λέει κι αυτοί θα τα χρειάζονται για τις δικές τους υποχρεώσεις και τις οικογένειές τους (κάτι που εγώ προσωπικά, πολύ δύσκολα θα μπορούσα να θυμηθώ αν ήμουν στη θέση του!). Αν και νέος σχετικά στην ηλικία έχει κάποια προβλήματα υγείας τα οποία έχουν επιδεινωθεί λόγω του φλέγοντος αυτού προβλήματος!

Γυρίζοντας στον τόπο διαμονής μου, αποφασισμένος να προωθήσω όσο μπορούσα το μήνυμά του, διαπιστώνω ότι η ιστοσελίδα του δε λειτουργεί πλέον (!!!) και παρά τις υπενθυμίσεις του στο δημιουργό της δε λειτουργεί έως και σήμερα λόγω σημαντικών τεχνικών προβλημάτων! Του ζήτησα λοιπόν και μου έστειλε τα έγγραφα και φωτογραφίες που δημοσίευε και Σας τα στέλνω με την ελπίδα και τη θερμότατη παράκληση όχι απλώς να τα προωθήσετε σε γνωστούς Σας αλλά (με όλο το σεβασμό στο πρόσωπό Σας) και για να κάνετε κάποια ανάρτηση, αφού εδώ χρειάζονται πλέον δραστικά μέτρα αν πει κανείς ότι θέλει να βοηθήσει ουσιαστικά (χωρίς αυτό να σημαίνει ότι υποτιμώ την αξία της προσωπικής μας προσευχής ως ουσιαστικού τρόπου βοήθειας)! Επίσης, αν θα ήταν δυνατόν, να βάλετε το σύνδεσμο για την ιστοσελίδα του στα δεξιά εκεί που έχετε τις διάφορες προτεινόμενες, με την ελπίδα ότι ίσως κάποια μέρα σύντομα δουλέψει πάλι (εναλλακτικά ίσως το σύνδεσμο για την ανάρτηση που ελπίζω να κάνετε)!

Σκεφθείτε ότι αν ο καθένας μας προσφέρει έστω από 10 ευρώ, το ποσό που θα μαζευτεί θα είναι αρκετά σημαντικό ώστε ν' ανακουφιστούν έστω και προσωρινά αυτοί που το χρειάζονται αλλά και ο εν λόγω πολύπαθος μοναχός. Σκεφθείτε επίσης ότι μάλλον το ποσό αυτό θα είναι και πάλι αρκετά μακριά από το να λύσει το πρόβλημα (γι' αυτό άλλωστε ζητώ να τοποθετηθεί ως υπενθύμιση ο δεσμός

http://www.kelialypiou.gr/www/

ή ο σύνδεσμος για την τυχόν ανάρτηση που θα κάνετε για να το θυμούνται όσοι μπορούν να βοηθήσουν). Καταλαβαίνω ότι όλοι έχουν τα δικά τους προβλήματα και ανάγκες, αλλά και ότι βρισκόμαστε σε περίοδο οικονομικής κρίσης. Όμως νομίζω ότι κι εσείς καταλαβαίνετε το μέγεθος του προβλήματος και την απόλυτα τραγική θέση του γ. Χρυσοστόμου και ότι με τη βοήθεια αυτή θα προσφέρουμε όχι μόνο στον ίδιο και το ιστορικότατο Ι. Κελλίο, αλλά και στις οικογένειες των ανθρώπων που χρειάζονται τα χρήματα, ενθυμούμενοι πάντοτε και τ'  ότι «ο ελεών πτωχόν, δανείζει Θεώ» (Παροιμ. 19, 17)!

Για όποιον θέλει να επιβεβαιώσει την αλήθεια των γραφομένων μου και τη γνησιότητα των εγγράφων, αρκεί ένα τηλεφώνημα στην Ι.Μ. Κουτλουμουσίου

(http://www.ec-patr.org/patrdisplay.php?lang=gr&id=8)

όπου μπορούν να επιβεβαιωθούν τα πάντα αλλά και να έρθει κανείς σε επικοινωνία με τον ίδιο το γέροντα Χρυσόστομο.

Σας ευχαριστώ ιδιαιτέρως για το χρόνο Σας και ειλικρινά Συγγνώμη που Σας κούρασα. Εύχομαι οι Άγιοι Απόστολοι προστάτες του Ι. Κελλίου Αλυπίου να πρεσβεύουν στον Κύριο για όλους μας.

(Ακολουθούν τα πλήρη στοιχεία του επιστολογράφου)

Φωτογραφίες από την ιστοσελίδα του Ι. Κ. Αγίων Αποστόλων - Αλυπίου

http://www.kelialypiou.gr

Η Ιερά Καλύβη του Αγίου Ακακίου στα Καυσοκαλύβια

Η Καλύβη του Αγίου Ακακίου βρίσκεται στην Ιερά Σκήτη της Αγίας Τριάδας (Καυσοκαλύβια) του Αγίου Όρους. Είναι ένα ησυχαστήριο που ίδρυσε το έτος 1680 ο όσιος Ακάκιος ο Καυσοκαλυβίτης και είναι κτισμένο πάνω από το σπήλαιο όπου ασκήθηκε ο Όσιος και στο οποίο είχε ασκηθεί τον 14ο αιώνα ο Όσιος Μάξιμος ο Καυσοκαλύβης. Εδώ επίσης ασκήθηκαν οι Άγιοι νέοι Οσιομάρτυρες Ρωμανός, Νικόδημος και Παχώμιος, καθώς και άλλες αγιασμένες μορφές.

Ομάδα φίλων της Ιεράς Καλύβης δημιούργησε μια ενδιαφέρουσα ιστοσελίδα στην οποία ανήρτησε πληροφορίες  τόσο για την ιστορία όσο και για την σημερινή κατάσταση της Καλύβης, παρουσιάζοντας και το συγγραφικό έργο του Γέροντά της μοναχού Παταπίου.

Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΠΡΟΤΕΣΤΑΝΤΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ -ΣTIΣ ΠΗΓΕΣ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ.-επανάληψη

ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΑΥΤΟΣΥΝΕΙΔΗΣΙΑ ΣΤΟ ΤΡΙΑΔΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ

B.Lonergan, M.Schmaus, J.Alfaro.

Ο μοντερνισμός, μέσω τής φωνής τού Alfred Loisy, έθετε στόν νεοσχολαστικισμό, ταμπουρωμένο πίσω από αμυντικές θέσεις το κατεπείγον τών ερωτήσεων: «Δέν είναι αλήθεια πώς ο θεολογικός όρος τού προσώπου είναι μεταφυσικός και αφηρημένος, ενώ στην σύγχρονη φιλοσοφία έγινε πραγματικός και ψυχολογικός; Όσα έχουν ειπωθεί γύρω από τον ορισμό της αρχαίας φιλοσοφίας δέν είναι ανάγκη να εξηγηθούν σήμερα σε σχέση με την σύγχρονη φιλοσοφία;»

Μιά απάντηση πού επαναλαμβάνεται συχνά ανάμεσα στούς καθολικούς είναι η ακόλουθη: Αυτό πού δηλώνουμε να είναι αναλογικά στο θεό, είναι ένας τρόπος υπάρξεως, ένα πρόσωπο-όν και όχι ένα πρόσωπο συνείδηση. Όμως τό πρόσωπο δέν είχε ορισθεί από την ίδια τη σχολαστική «ατομική ουσία φύσει λογική» ή «διακεκριμένη ύπαρξη διανοητικής φύσεως»; Μπορεί λοιπόν να υπάρξει λογική ή διανόηση χωρίς συνείδηση;

Άρχισαν λοιπόν να εμφανίζονται ανοίγματα ανάμεσα σε θεολόγους έμπειρους στήν ιστορία τού δόγματος ή πιό λεπτούς στό στοχαστικό επίπεδο. Ο A.D.Ales π.χ., διαισθάνθη πώς ένα τυφλό κλείσιμο ήταν αδιανόητο και πώς ίσως το αρχαίο δόγμα τού Αυγουστίνου τής ψυχολογικής αναλογίας, πού έγινε δεκτό ακόμη κι από τον Θωμισμό, θα μπορούσε να εναρμονισθεί με τον μοντέρνο ορισμό του προσώπου σαν αυτοσυνειδησία. «Ο πατήρ, ο Υϊός και το Άγιο Πνεύμα δέν αντιτίθενται ανάμεσά τους σαν ξεχωριστά πεδία συνειδήσεως, έγραφε ο A.D.Ales. Δεν υπάρχουν τρία διαφορετικά πεδία συνειδήσεως αλλά ένα μόνον το νοητό Είναι τού Θεού. Πάνω σ`αυτή τη μοναδική πραγματικότητα διασταυρώνονται τρία βλέματα, το βλέμμα τού Πατρός το οποίο γνωρίζεται σάν πηγή της θεότητος, το βλέμα τού Υϊού το οποίο γνωρίζεται σάν γενηθέν εκ τού Πατρός και το βλέμμα τού Αγίου Πνεύματος πού γνωρίζεται σάν αποδέκτης της θεότητος από τον Πατέρα και από τον Υϊό. Μπορούμε οπωσδήποτε να μιλήσουμε γιά μιά μοναδική και ουσιώδη συνείδηση τού θείου Είναι, διότι ο θεός είναι ο πρώτος πού γνωρίζει τον εαυτό Του.

Γιά να αποδώσουμε όμως την πρέπουσα αξιοπρέπεια στον Πατέρα, στον Υιό και στο Άγιο Πνεύμα, πρέπει να ξεχωρίσουμε επιπλέον τρείς προσωπικές συνειδήσεις, καθότι είναι ξεκάθαρο πώς το βλέμμα με το οποίο ο Πατήρ αποκτά συνείδηση τού εαυτού Του είναι η προσωπική ενέργεια με την οποία αντιτίθεται στόν Υϊό και στο Άγιο Πνεύμα και πώς το βλέμμα με το οποίο ο Υϊός ...κ.ο.κ»

Χρειάστηκε όμως να περιμένουν μέχρι τα μισά τού αιώνος μας οι καθολικοί γιά να ξανανοίξει με διαύγεια γι' αυτούς η συζήτηση γύρω από το πώς είναι δυνατόν να εννοηθεί το πρόσωπο στόν Θεό στό φώς της μοντέρνας αρχής της αυτοσυνειδησίας. Αυτό τό πέτυχε ο B.Lonergan και το αποτέλεσμα πού επετεύχθη θα μπορούσαμε να το ονομάσουμε έναν καλό συμβιβασμό.

Είναι αλήθεια παρατηρεί ο Lonergan, πώς κατά τον μεσαίωνα δέν συζητήθηκε σχεδόν καθόλου το θέμα της αυτοσυνειδήσεως. Παρ’όλα αυτά όμως οι καθολικοί πιστοί δέν σκέφτηκαν ποτέ τους να λατρέψουν έναν θεό και κάποια θεία πρόσωπα χωρίς αυτοσυνειδησία. Ποιός θα μπορούσε να αναφερθεί στην φιλανθρωπία κάποιου πού θα εστερείτο συνειδήσεως; Καί ποιός θα μπορούσε να λάβει στ’ αλήθεια συγχώρεση απ’Αυτόν ο οποίος δεν γνωρίζει αυτό πού κάνει; Καί καταλήγει: Όταν ομιλούμε για την Τριάδα ομιλούμε για τρία συνειδητά υποκείμενα με μία συνείδηση.

(Συνεχίζεται)

Αναρτήθηκε από amethystos στις 4:03:00 μ.μ.

Η αναίρεση του «δόγματος της αναλογίας του όντος» με βάση τα συγγράμματα του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά (12)

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ

ΤΜΗΜΑ: ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ

π. Χρίστος Μαλάης

Η αναίρεση του «δόγματος της αναλογίας του όντος» με βάση τα συγγράμματα του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά

ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2011

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ

Η αναλογία στο Διονύσιο Αρεοπαγίτη και στους βυζαντινούς λογίους Βαρλαάμ και Γρηγορά

1.3.2 Ο ρόλος της αναλογίας στη φιλοσοφική θεολογία του Βαρλαάμ Καλαβρού

Όπως στη θεολογία του Διονυσίου Αρεοπαγίτη, έτσι και στη φιλοσοφική θεολογία του Βαρλαάμ Καλαβρού, ο ρόλος της αναλογίας είναι πολύ ιδιαίτερος και σημαντικός. Όπως θα δείξουμε πιο κάτω, η χρήση της αναλογίας μέσα στο έργο του Βαρλαάμ, είναι ενδεικτική του τρόπου με τον οποίο σκεφτόταν και ανέλυε τα φιλοσοφικά και θεολογικά ζητήματα, ιδιαίτερα εκείνα με τα οποία ήλθε σε αντιπαράθεση με τον αγ. Γρηγόριο Παλαμά και ολόκληρη την ησυχαστική παράδοση. Η αναλογία χρησιμοποιείται από τον Βαρλαάμ τόσο κατά την περιγραφή του τρόπου παραγωγής της γνώσεως1, όσο και στην κατανόηση του κατά πόσο η γνώση του Θεού είναι ανάλογη της γνώσεως των όντων2.

1.3.2.1 Η αναλογία ως μαθηματική σχέση εννοιών

Σύμφωνα με τον Βαρλαάμ οι έννοιες μπορούν να συνδεθούν με τον τρόπο της γεωμετρικής αναλογίας, ακόμα και όταν το συμπέρασμα που προκύπτει δεν είναι λογικά έγκυρο: «Ἰτέον δὴ ἐπὶ τὴν γεωμετρικὴν ἀναλογίαν· ὡς ὁρατὰ πρὸς ὅρασιν ἔχει, οὕτω φὴς φαντασία πρὸς νοῦν· ἀνάπαλιν ἄρα ὡς ὅρασις πρὸς ὁρατά, οὕτω νοῦς πρὸς φαντασίαν· οὐκοῦν ἄν τοῦτο ἦ ψεῦδος, οὐδὲ τὸ πρῶτον ἔσται ἀληθές»3.

Αυτό θα μπορούσαμε σχηματικά να το παραστήσουμε ως εξής:

νοῦς:φαντασία = ὅρασις:ὁρατά ή Α:Β = Χ:Ψ

ὅρασις:ὁρατά = νοῦς:νοητά4 ή Χ:Ψ = Α:Γ

Ωστόσο, τα πράγματα που είναι ίσα με τον ίδιο όρο είναι ίσα και ανάμεσά τους5:

νοῦς:φαντασία = νοῦς:φαντασία ή Α:Β = Α:Γ

Αυτό όμως συνεπάγεται ότι Β = Γ ή φαντασία = νοῦς, το οποίο σύμφωνα με τον Βαρλαάμ είναι εντελώς λανθασμένο. Ο Βαρλαάμ χρησιμοποιεί τη μαθηματική μέθοδο της εις άτοπον απαγωγής, για να αποδείξει ότι η γεωμετρική αναλογία που διερευνά δεν είναι έγκυρη.

1.3.2.2 Η αναλογία ως φανέρωση της ουσίας του νου

Για τον Βαρλαάμ, η σκέψη αποτελεί μία διαδικασία ανάμνησης και επανάκτησης των ατύπωτων λόγων που ενυπάρχουν μέσα στο νου6. Με τη σκέψη ο νους διέρχεται διεξοδικά διαμέσου των ατύπωτων λόγων που ενυπάρχουν στον εαυτό του, αναγνωρίζοντας τις ομοιότητες, τις ετερότητες και τις ταυτότητες που υπάρχουν ανάμεσά τους7. Όταν το κάνει αυτό ο νους, «τὴν ἑαυτοῦ θεωρεῖ οὐσίαν, ὥστε τὸ μὲν τηλικόνδε διάγραμμα εἶναι φάντασμα, τὰ δὲ τούτου ἀναλογίσματα ἀυτὸν εἶναι τὸν νοῦν»8. Με άλλα λόγια η ουσία του νου γνωρίζεται από τον ίδιο το νου, όταν εκείνος σκέφτεται αναλογικά, δηλαδή όταν αναγνωρίζει τις σχέσεις που προκύπτουν ανάμεσα στους ατύπωτους λόγους που ενυπάρχουν σ’ αυτόν9.

1.3.2.3 Η αναλογία ως λογικό παράδειγμα

Σύμφωνα με το Βαρλαάμ, ο Πλάτων διέκρινε ανάμεσα στα ένυλα είδη και στα χωριστά είδη, τα οποία είναι καθ’ αυτά όντα10. Τα ένυλα όντα αποτελούν κι αυτά, ωστόσο, υποστηρίζει ο Βαρλαάμ, κάποιου είδους χωριστά είδη στο πεδίο της λογικής. Για να το αποδείξει αυτό παραθέτει την εξής παραδειγματική αναλογία: όπως όταν ένας άνθρωπος είναι χωριστός από τον τόπο στον οποίο βρίσκεται, όχι όμως χωριστός από την έννοια του τόπου γενικότερα, έτσι και τα ένυλα είδη είναι χωριστά από τα συγκεκριμμένα υλικά αντικείμενα, όχι όμως από την ίδια την ύλη κατ’ απόλυτο τρόπο11.

1.3.2.4 Η αναλογία ως τρόπος παραγωγής των αισθητών από τα νοητά

Σύμφωνα με τον Βαρλαάμ, οι πλατωνικές ιδέες, σε αντίθεση με τα ένυλα είδη, είναι χωριστές από τα αισθητά με έναν απόλυτο τρόπο. Δε μετέχουν στη μεταβολή, αλλά βρίσκονται ακίνητες στο νοητό τόπο ως υποδείγματα12. Για να αποδείξει την ορθότητα της άποψης ότι δε συμβαίνει καμία μεταβολή στις χωριστές ιδέες κατά την επαφή τους με τα ένυλα είδη, καταφεύγει στην αναλογία της σφραγίδας και του εκτυπώματος: Η πλατωνική ιδέα λειτουργεί ως σφραγίδα, η οποία σχηματίζει ένα εκτύπωμα-φόρμα, πράγμα που δεν είναι άλλο από το αριστοτελικό ένυλο είδος13. Όταν η ύλη έρχεται σε επαφή μ’ αυτό το εκτύπωμα μετατρέπεται σε αντίγραφο ή εικόνα του αρχετύπου ή υποδείγματος, φέρνοντας έτσι μία καινούρια μορφή στην ύπαρξη14. Σύμφωνα μ’ αυτή τη θεώρηση, οι ιδέες είναι στατικές μορφές και δεν έχουν κάποια αλληλεπίδραση μεταξύ τους. Ενάντια στη θεώρηση αυτή, ο Λαπίθης προβάλλει την αντίρρηση ότι αυτά μπορούν να εμπλέξουν τη δημιουργία εκ του μηδενός, πράγμα το οποίο είναι αποκλειστικό προνόμιο του Θεού15. Ο Βαρλαάμ, προσπάθησε να αποφύγει τον κίνδυνο αυτό, αποδίδοντας την περιορισμένης εμβέλειας δημιουργικότητα των ιδεών αποκλειστικά στο Θεό, και διευκρινίζοντας ότι μόνο η καινούρια μορφή έρχεται στην ύπαρξη και όχι η υλική της φύση16.

Ο Όσιος Μάξιμος ο Ομολογητής, και η Ομολογία του.

ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΜΑΞΙΜΟΥ ΤΟΥ ΟΜΟΛΟΓΗΤΟΥ

Διάλογος με τον Θεοδόσιο, τον επίσκοπο Καισαρείας Βιθυνίας,κατά την πρώτη του εξορία στο φρούριο της Βιζύης της Θράκης.

Ο άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής, μέγας θεολόγος και Πατήρ της Εκκλησίας, ωμολόγησε την Ορθόδο­ξο Πίστι σε μία εποχή που παρουσιάζει πολλές ο­μοιότητες με την ιδική μας... 

Η πολιτική των τότε αυ­τοκρατόρων απέβλεπε σε πολιτικοκοινωνικές ενοποιήσεις σαν τις σημερινές. Ως πρόσφορο μέσον για την πραγματοποίησί τους θεωρήθηκε η υποστήριξις της αιρέσεως του Μονοθελητισμού. Είχαν χρησιμοποιη­θή και εκκλησιαστικοί άνδρες, οι οποίοι υποστήριζαν την αίρεσι χάριν των κοσμικών αυτών σκοπιμοτήτων. 

Είχαν πιστεύσει ότι ασκούν τάχα κάποια εκκλησια­στική οικονομία.Δυστυχώς, όλοι σχεδόν οι πατριαρ­χικοί θρόνοι είχαν πέσει στην αίρεσι του Μονοθελη­τισμού. Η Ορθόδοξος Πίστις ζούσε μόνο στην συνεί­δησι του πιστού λαού και εκφραζόταν με το στόμα των ελαχίστων Ομολογητών, οι οποίοι την εστερέω­σαν με το μαρτύριό τους.

Την εποχή αυτή ο άγιος Μάξιμος είχε διαδραμα­τίσει πρωτεύοντα ρόλο για την συγκρότησι της ορθο­δόξου τοπικής Συνόδου της Ρώμης (649), η οποία κα­τεδίκασε τον Μονοθελητισμό. Για τον λόγο αυτό ευρίσκεται εξόριστος στην Βιζύη της Θράκης. 

Έχει διακόψει την εκκλησιαστική κοινωνία με τους πα­τριαρχικούς θρόνους της Ανατολής, επειδή έχουν εκ­πέσει στην αίρεσι...

Η αναφορά του είναι στην ορθο­δοξούσα τότε Ρώμη και στον Ομολογητή άγιο Πάπα Μαρτίνο.

Με σκοπό να μεταβάλλουν την γνώμη του και να τον προσεταιρισθούν, ο επίσκοπος Θεοδόσιος και οι αυτοκρατορικοί απεσταλμένοι τον επισκέπτονται στην Βιζύη και διεξάγουν τον κατωτέρω διάλογο...

Ο Άγιος με αταλάντευτη σταθερότητα διακρίνει την αλήθεια από την αίρεσι, το φως από το σκότος, και με γνώμονα την διδασκαλία των αγίων Αποστόλων και Πατέρων ανασκευάζει τα επιχειρήματα των μονοθελη­τών συνομιλητών του. 

Είναι συγκινητική η ταπείνω­σις του Αγίου που συνοδεύει όλες τους τις εκφράσεις και κινήσεις, ακόμη και την ώρα που η αδικία εναντίον του είναι κατάφωρη. Προφανώς, ο φόβος του Θεού, η σταθερή ομολογία και η αληθινή ταπείνωσις συνιστούν το ιερό τρίπτυχο που χαρακτηρίζει κάθε Ορθόδοξο ομολογία.

Ο διάλογος του αγίου Μαξίμου στον τόπο της εξορίας του με τους συγκλητικούς άρχοντες και με τους επισκόπους της Κωνσταντινουπόλεως είναι ένα κλασικό πλέον κείμενο, στο οποίο φανερώνει τις γνή­σια Ορθόδοξες και εκκλησιαστικές προϋποθέσεις του Αγίου και τις αιρετικές και κοσμικές αντίστοιχα των συνομιλητών του.

Παραθέτουμε χαρακτηριστικά αποσπάσματα από αυτόν τον διάλογο, επειδή πιστεύουμε ότι θα βοηθή­ση τον λαό του Θεού να αντιληφθή ποιοι είναι σε κά­θε εποχή οι εκφρασταί της Πίστεώς του.

Αλλά και να δώσουμε αφορμές θεολογικής αυτοκριτικής σε όσους λόγω της εκκλησιαστικής τους ευθύνης ευρίσκονται μπροστά σε προφανή κίνδυνο να αθετήσουν και σήμε­ρα την ακρίβεια της αγίας Ορθοδόξου Πίστεως λόγω άλλων σκοπιμοτήτων.

Στις 24 του μηνός Αυγούστου, της 14ης επινεμή­σεως που μόλις τώρα πέρασε, επισκέφθηκε τον αββά Μάξιμο στον τόπο της εξορίας του, δηλαδή στο κά­στρο της Βιζύης, ο προρρηθείς επίσκοπος Θεοδόσιος, σταλμένος όπως είπε από τον ίδιο τον πατριάρχη της Κωνσταντινουπόλεως Πέτρο. 

Και μαζί του οι ύπατοι Παύλος και Θεοδόσιος, σταλμένοι όπως είπαν κι αυ­τοί από τον βασιλέα. Είχαν μαζί τους, καθώς φαίνε­ται, και τον επίσκοπο Βιζύης. Και λέγει ο Θεοδόσιος ο Επίσκοπος: 

ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ: Παρακαλούν μέσω ημών ο βασι­λεύς και ο πατριάρχης, να μάθουν από σένα ποια εί­ναι η αιτία που δεν έχεις κοινωνία με τον θρόνο της Κωνσταντινουπόλεως. 

ΜΑΞΙΜΟΣ: Γνωρίζετε τις καινοτομίες που έγιναν από την επινέμησι του περασμένου κύκλου, οι όποίες άρχισαν από την Αλεξάνδρεια με τα εννέα κεφάλαια που εξέθεσε ο Κύρος, αυτός που δεν ξέρω πως έγινε πατριάρχης της πόλεως εκείνης, και που επικυρώθη­καν από τον θρόνο της Κωνσταντινουπόλεως. Γνωρί­ζετε επίσης και τις άλλες αλλοιώσεις, τις προσθήκες και τις αφαιρέσεις, που έγιναν συνοδικά από τους προεδρεύσανταςστην Εκκλησία των Βυζαντινών. Εν­νοώ τον Σέργιο, τον Πύρρο και τον Παύλο. Και αυτές τις καινοτομίες τις γνωρίζει όλη η οικουμένη. Γι' αυ­τήν την αιτία δεν έχω κοινωνία, ο δούλος σας, με την Εκκλησία της Κωνσταντινουπόλεως. Ας αρθούν τα εμπόδια που μπήκαν από τους παραπάνω άνδρες, και μαζί μ' αυτά κι αυτοί που τάβαλαν, όπως είπε ο Θεός: «και τους λίθους εκ της οδού διαρρίψατε» (Ιερεμ. 50, 26). Έτσι, βρίσκοντας την οδό του Ευαγγελίου όπως ήταν πρώτα, λεία και ομαλή και ελεύθερη από κάθε α­κανθώδη αιρετική κακία, θα την βαδίζω χωρίς να μου χρειάζεται καμμία ανθρώπινη προτροπή. Μέχρις ότου όμως οι πατριάρχαι της Κωνσταντινουπόλεως καυχώ­νται για τα τεθέντα εμπόδια και γι' αυτούς που τα έβα­λαν, δεν υπάρχει κανένας λόγος ή τρόπος που να με πείση να έχω κοινωνία με αυτούς. 

ΘΕΟΔ.: Μα τι κακό λοιπόν ομολογούμε, ώστε να χωρισθής από την κοινωνία μαζί μας; 

ΜΑΞΙΜΟΣ: Επειδή λέγετε ότι ο Θεός και Σωτήρας μας Ιησούς Χριστός έχει μία ενέργεια της Θεότητος και ανθρωπότητός του. Έτσι συγχέετε τον λόγο της θεολογίας με τον λόγο της οικονομίας.
Και πάλι, υιοθετώντας άλλη καινοτομία, αφαιρεί­τε εξ ολοκλήρου όλα τα γνωριστικά και συστατικά (στοιχεία) της θεότητος και ανθρωπότητος του Χρι­στού, θεσπίζοντας με νόμους και τύπους, ότι δεν πρέ­πει να λέγεται γι' Αυτόν, ούτε μία ούτε δύο θελήσεις ή ενέργειες. Αυτό είναι πράγμα ανυπόστατο, διότι οι άγιοι Πατέρες μας διδάσκουν μεγαλοφώνως ότι: «Αυτό που δεν έχει καμμιά δύναμι, ούτε υπάρχει ούτε είναι κάτι ούτε έχει καμμία εντελώς θέσι». 

ΘΕΟΔ.: Μη παίρνης σαν κύριο δόγμα, αυτό που γίνεται από οικονομία. 

ΜΑΞΙΜΟΣ: Αν δεν είναι κύριο δόγμα για όσους το δέ­χονται, για ποιο λόγο με παραδώσατε ανέντιμα σε βάρβαρα και άθεα έθνη; Για ποιο λόγο καταδικάσθη­κα να μένω στη Βιζύη, και οι σύνδουλοί μου, ο ένας στην Πέρβερι κι ο άλλος στην Μεσήμβρια; 
Και ποιος πιστός δέχεται την οικονομία που κάνει να σιγήσουν τα λόγια, τα οποία οικονόμησε ο των όλων Θεός να ειπωθούν από τους αποστόλους και τους προφήτας και διδασκάλους; Κι ας ιδούμε, μεγάλε κύ­ριε, σε ποιο κακό καταλήγει το θέμα αυτό, αν το καλο­εξετάσουμε. Διότι ο Θεός έβαλε στην Εκκλησία, πρώ­τον μεν τους αποστόλους, δεύτερον προφήτας, τρίτον διδασκάλους, για να καταρτίζωνται οι πιστοί, λέγοντας στο Ευαγγέλιο προς τους αποστόλους και μέσω αυτών προς τους μεταγενεστέρους «Ο υμίν λέγω, πάσι λέ­γω», και πάλι «ο δεχόμενος υμάς εμέ δέχεται, και ο α­θετών υμάς, εμέ αθετεί». Είναι λοιπόν φανερό και ανα­ντίρρητο, ότι αυτός που δεν δέχεται τους αποστόλους και τους προφήτας και διδασκάλους και δεν υπολογί­ζει τα λόγια τους, δεν υπολογίζει τον ίδιο το Χριστό.
Ας εξετάσουμε δε και κάτι άλλο. Ο Θεός διάλεξε και κατέστησε αποστόλους, προφήτας και διδασκά­λους, προς τον καταρτισμό των πιστών. Αντίθετα, ο διάβολος διάλεξε και ξεσήκωσε ψευδαποστόλους και ψευδοπροφήτας και ψευδοδιδασκάλους, για να πολε­μηθή και ο παλαιός νόμος και ο ευαγγελικός. Μονα­δικούς δε ψευδαποστόλους και ψευδοπροφήτας και ψευδοδιδασκάλους εννοώ τους αιρετικούς, των ο­ποίων είναι διεστραμμένοι οι λόγοι και οι λογισμοί. Όπως ακριβώς λοιπόν αυτός που δέχεται τους αληθι­νούς αποστόλους και προφήτας και διδασκάλους, δέ­χεται τον Θεό, έτσι και αυτός που δέχεται τους ψευδα­ποστόλους και ψευδοπροφήτας και ψευδοδιδασκά­λους, δέχεται τον διάβολο. Αυτός λοιπόν που βάζει τους αγίους μαζί με τους βδελυρούς και ακαθάρτους αιρετικούς (δεχθήτε τα λόγια μου, λέγω την αλήθεια), προφανώς βάζει στην ίδια μοίρα τον Θεό μαζί με τον διάβολο.
Αν λοιπόν εξετάζοντας τις καινοτομίες που έγι­ναν τώρα στα χρόνια μας, τις βρίσκουμε να έχουν κα­ταντήσει σ' αυτό το πιο ακραίο κακό, προσέξτε μή­πως, ενώ προφασιζόμαστε την ειρήνη, βρεθούμε να νοσούμε και να κηρύττουμε την αποστασία, η οποία θα είναι, κατά τον θείο απόστολο, πρόδρομος της πα­ρουσίας του Αντιχρίστου. Αυτά σας τα είπα χωρίς κανένα δισταγμό, κύριοί μου, για να λυπηθήτε τους ε­αυτούς σας κι εμάς.
Με συμβουλεύετε επίσης να έλθω να κοινωνήσω με την Εκκλησία στην οποία τέτοια κηρύσσονται, ε­νώ έχω άλλα γραμμένα στο βιβλίο της καρδιάς μου, και να γίνω κοινωνός μ' αυτούς που νομίζουν ότι στρέφονται εναντίον του διαβόλου με την βοήθεια του Θεού, ενώ στην πραγματικότητα στρέφονται ενα­ντίον του Θεού; Να μη δώση Ο Θεός, που γεννήθηκε για μένα χωρίς αμαρτία! 

Και αφού τους έβαλε μετάνοια, είπε: 

ΜΑΞΙΜΟΣ: Οτιδήποτε έχετε διαταγή να κάνετε στο δούλο σας, σας λέγω κάμετέ το. Εγώ πάντως ουδέπο­τε θα γίνω συγκοινωνός μ' αυτούς που δέχονται αυτές τις καινοτομίες.
Μόλις τα άκουσαν εκείνοι αυτά, πάγωσαν. Έβαλαν κάτω τα κεφάλια τους και εσιώπησαν για αρκετή ώρα. Σήκωσε κάποια στιγμή το κεφάλι του ο επίσκοπος Θεοδόσιος, κύτταξε προς τον αββά Μάξιμο και είπε:

ΘΕΟΔ.: Σου λέμε λοιπόν εμείς πως, εάν εσύ κοι­νωνήσης, ο δεσπότης μας ο βασιλεύς θα ελαφρύνη τον Τύπο. 

ΜΑΞΙΜΟΣ: Η απόστασις που μας χωρίζει είναι ακόμη μεγάλη. Τι θα κάνουμε με το δόγμα του ενός θελήμα­τος που επικυρώθηκε συνοδικά από τον Σέργιο και τον Πύρρο για την αναίρεσι κάθε ενέργειας; 

ΘΕΟΔ.: Εκεινο το χαρτί καταστράφηκε και αχρη­στεύθηκε.                                                             

ΜΑΞΙΜΟΣ: Το έσβησαν από τους πέτρινους τοίχους, όχι όμως κι από τις νοερές ψυχές. Ας δεχθούν την καταδίκη του που έγινε συνοδικά στην Ρώμη με ευσε­βή δόγματα και κανόνες, και τότε θα λυθή το μεσότοι­χο και δεν θάχουμε ανάγκη από συμβουλές. 

ΘΕΟΔ.: Δεν έχει ισχύ η σύνοδος της Ρώμης, γιατί έγινε χωρίς την διαταγή του βασιλέως. 

ΜΑΞΙΜΟΣ: Αν οι διαταγές των βασιλέων δίνουν κύ­ρος στις προγενέστερες συνόδους και όχι η ευσεβής πίστις, ας δεχθούν και τις συνόδους που έγιναν ενα­ντίον του ομοουσίου, μια και έγιναν με εντολή των βασιλέων. Και ποιος κανόνας ορίζει να είναι έγκυρες μόνο εκείνες οι σύνοδοι που συνεκλήθησαν με εντολή βασιλέως ή οπωσδήποτε όλες οι σύνοδοι να συγ­καλούνται κατόπιν βασιλικής διαταγής; Ο ευσεβής κανών της Εκκλησίας γνωρίζει ως άγιες και έγκυρες εκείνες τις συνόδους, τις οποίες διακρίνει η ορθότης των δογμάτων. 

ΘΕΟΔ.: Όπως τα λες είναι. η ορθότης των δογμά­των δίνει κύρος στις συνόδους. Τι λοιπόν; Δεν πρέπει καθόλου να λέμε μία ενέργεια στον Χριστό; 

ΜΑΞΙΜΟΣ: Σύμφωνα με την αγία Γραφή και τους α­γίους Πατέρας τίποτα τέτοιο δεν παρελάβαμε να λέμε. Αλλά, όπως ακριβώς παρελάβαμε να πιστεύωμε για το Χριστό δύο φύσεις, αυτές από τις οποίες απαρτίζε­ται, έτσι μας επετράπη να πιστεύω με και να ομολογούμε και τις φυσικές Του θελήσεις και ενέργειες που υπάρχουν καταλλήλως σ' αυτόν, αφού αυτός ο ίδιος είναι εκ φύσεως Θεός μαζί και άνθρωπος. 

ΘΕΟΔ.: Πράγματι, κύριε, και εμείς ομολογούμε και τις φύσεις και τις διάφορες ενέργειες, δηλαδή και την θεία και την ανθρωπίνη. και ότι η θεότης του εί­ναι θελητική και η ανθρωπότης του θελητική. επειδή η ψυχή του δεν ήταν χωρίς θέλησι. Αλλά για να μη χάνουμε τον καιρό μας εδώ, ό,τι κι αν είπαν οι Πατέ­ρες το ομολογώ, και μάλιστα το κάνω και εγγράφως (δηλαδή), δύο φύσεις και δύο θελήματα και δύο ενέρ­γειες. Έλα λοιπόν να κοινωνήσης μαζί μας και να γί­νη η ένωσις. 

ΜΑΞΙΜΟΣ: Δέσποτα, δεν τολμώ να δεχθώ εγώ έγγρα­φη συγκατάθεσι από σας γι' αυτό το πράγμα, διότι εί­μαι απλός μοναχός. Αν όμως ο Θεός σας έφερε σε κα­τάνυξι, ώστε να δεχθήτε τους λόγους των αγίων Πατέ­ρων, να ενεργήσετε όπως απαιτούν οι κανόνες. Να στείλετε, δηλαδή, περί τούτου έγγραφο προς τον επί­σκοπο Ρώμης, ο βασιλεύς και ο Πατριάρχης και η πε­ρί αυτόν σύνοδος. Εγώ πάντως ούτε κι αν γίνουν αυ­τά θα κοινωνήσω, επειδή οι αναθεματισθέντες αναφέ­ρονται στην αγία αναφορά. Διότι φοβάμαι το κατά­κριμα του αναθέματος. 

ΘΕΟΔ.: Ο Θεός γνωρίζει ότι δεν σε κατηγορώ που φοβάσαι, αλλά ούτε και κανένας άλλος. Για το ό­νομα όμως του Κυρίου, πες μας την γνώμη σου, εάν είναι δυνατόν να γίνη αυτό (δηλ. να αρθή το ανάθεμα ήδη αποθανόντος αιρετικού). 

ΜΑΞΙΜΟΣ: Ποια γνώμη μπορώ να σας δώσω γι' αυτό; Πηγαίνετε, ψάξτε να βρήτε αν ποτέ έχει γίνει κάτι τέ­τοιο και ελευθερώθηκε κανείς μετά θάνατον από το έγκλημα για την πίστι, κι από το κατάκριμα που έχει εξαγορευθή εναντίον του. Πρέπει να καταδεχθούν ο βασιλεύς και ο Πατριάρχης να μιμηθούν την συγκα­τάβασι του Θεού. και ο μεν να κάνει παρακλητική κέ­λευσι, ο δε συνοδική δέησι προς τον πάπα της Ρώμης. Χωρίς αμφιβολία, αν βρεθή κάποιος τρόπος εκκλη­σιαστικός που να το επιτρέπη αυτό για την σωστή ομολογία της πίστεως, θα συμφωνήση περί αυτού μαζί σας. 

ΘΕΟΔ.: Αυτό θα γίνη οπωσδήποτε. αλλά δος μου τον λόγο σου ότι, εάν στείλουν εμένα, θα έλθης μαζί μου. 

ΜΑΞΙΜΟΣ: Δέσποτα, σου είναι πιο συμφέρον να πά­ρης μαζί σου τον σύνδουλό μου που είναι στη Μεσημ­βρία, παρά εμένα. Εκείνος και την γλώσσα γνωρίζει και τον σέβονται πολύ, μια και τόσα χρόνια τιμωρεί­ται για τον Θεό και για την ορθή πίστι που κρατεί ο θρόνος τους. 

ΘΕΟΔ.: Έχουμε μεταξύ μας κάτι μικροδιαφορές, και δεν μου είναι τόσο ευχάριστο να πάω μαζί του. 

ΜΑΞΙΜΟΣ: Δέσποτα, αφού νομίζετε ότι πρέπει να γίνη αυτό, ας γίνη όπως αποφασίζετε. εγώ σας ακολουθώ όπου θέλετε. 

Μετά από αυτό σηκώθηκαν όλοι επάνω χα­ρούμενοι και με δάκρυα στα μάτια. Έβαλαν με­τάνοια και έγινε προσευχή. Και κάθε ένας τους ασπάσθηκε τα άγια Ευαγγέλια, και τον Τίμιο Σταυρό, και την εικόνα του Θεού και Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού, και της Δεσποίνης ημών Παναγίας Θεοτόκου της Μητέρας Του, αφού έ­βαλαν επάνω και τα χέρια τους προς βεβαίωσι των συμφωνηθέντων. Αφού ειπώθηκαν αυτά, ό­ταν ασπάζονταν μεταξύ τους είπε ο ύπατος Θεο­δόσιος: 

ΘΕΟΔ.: Να λοιπόν, έγιναν όλα καλά. Άρα γε θα καταδεχθή ο βασιλεύς να κάνη παρακλητική κέλευσι; 

ΜΑΞΙΜΟΣ: Οπωσδήποτε θα κάνη, εάν θέλη να είναι μιμητής του Θεού και να ταπεινωθή μαζί Του για την κοινή σωτηρία όλων μας. Ας αναλογισθή ότι, αφού ο Θεός που φύσει σώζει, δεν μας έσωσε παρά αφού με την θέλησί Του ταπεινώθηκε, πώς ο φύσει σωζόμενος άνθρωπος θα σωθή ή θα σώση χωρίς να ταπεινωθή; 

Μετά δε την αναχώρησι των παραπάνω αν­δρών, στις 8 του μηνός Σεπτεμβρίου της παρού­σης 15ης ινδικτιώνος, πήγε πάλι ο ύπατος Παύ­λος στη Βιζύη προς τον αββά Μάξιμο, έχοντας μαζί του διαταγή που έλεγε τα εξής: «Παραγγέ­λομε στην ενδοξότητά σου να πας στη Βιζύη και να φέρης τον Μοναχό Μάξιμο με πολλή τιμή και περιποίησι, λόγω της μεγάλης του ηλικίας και της ασθενείας του, και διότι αυτός ανήκει στους προγόνους μας και τους έχει τιμήσει. Και να τον βάλης στο λαμπρό μοναστήρι του Αγίου Θεοδώρου, που βρίσκεται δίπλα στο Βασιλικό παλάτι». Αφού λοιπόν ο ύπατος τον πήρε και τον έβαλε στο προειρημένο μοναστήρι, πήγε να δώση ειδοποίησι.

Την επομένη ημέρα πήγαν προς αυτόν οι πα­τρίκιοι Επιφάνιος και Τρώιλος, με λαμπρό ντύ­σιμο και ύφος, καθώς και ο επίσκοπος Θεοδό­σιος. Συναντήθηκαν με αυτόν στο κατηχουμενείο της Εκκλησίας του ιδίου μοναστηριού. Αφού έγινε ο συνηθισμένος ασπασμός κάθησαν, υπο­χρεώνοντας κι αυτόν να καθήση. Και αρχίζοντας τον λόγο μαζί του ο Τρώιλος είπε: 

ΤΡΩΙΛΟΣ: Ο αυτοκράτωρ μας διέταξε να έρθουμε και να σου ανακοινώσουμε την γνώμη που έχει η θεο­στήρικτη βασιλεία του. Αλλά πρώτα πες μας, θα κά­νης την διαταγή του βασιλέως ή δεν θα την κάνης; 

Ο Μάξιμος είπε: 

ΜΑΞΙΜΟΣ:Κύριε, να ακούσω τι διέταξε η ευσεβής του δύναμις και θά αποκριθώ κατάλληλα. γιατί προς κάτι το άγνωστο ποια απάντησι μπορώ να δώσω; 

Ο Τρώιλος επέμενε λέγοντας: 

ΤΡΩΙΛ.: Δεν πρόκειται να πούμε τίποτε, εάν δεν μας πης πρώτα, αν θα κάνης ή όχι την διαταγή του βασιλέως. 

Και όταν τους είδε να αντιστέκωνται και λό­γω της καθυστερήσεώς του να βλέπουν πιο σκληρά και μαζί με τους συνακόλουθούς τους να αποκρίνωνται πιο άγρια, ενώ φάνταζαν τα περή­φανα στολίδια των αξιωμάτων τους, απαντώντας ο αββάς Μάξιμος είπε: 

ΜΑΞΙΜΟΣ: Αφού δεν θέλετε να πήτε στον δούλο σας την απόφασι του κυρίου και βασιλέως μας, να λοιπόν σας λέω, κι ακούει ο Θεός και οι άγιοι άγγελοι και όλοι εσείς: οτιδήποτε με διατάξη για κάθε πράγμα που καταλύεται και καταστρέφεται σ' αυτόν τον αιώνα, με προθυμία το κάνω. 

Και αμέσως ο Τρώιλος είπε: 

ΤΡΩΙΛ.: Συγχωρέστε με, αλλά εγώ φεύγω. γιατί αυτός τίποτε δεν πρόκειται να κάνη. 

Και αφού έγινε πάρα πολύς θόρυβος και μεγάλη ταραχή και σύγχυσι, τους είπε ο επίσκοπος Θεοδόσιος: 

ΘΕΟΔ.: Πείτε του την διαταγή και θα μάθετε την απάντησί του. Διότι, δεν είναι λογικό να φύγουμε, χω­ρίς να πούμε και να ακούσουμε τίποτε. 

Τότε ο πατρίκιος Επιφάνιος είπε: 

ΕΠΙΦ.: Αυτό σου δηλώνει με μας ο βασιλεύς: «Ε­πειδή η Δύσις και όσοι διαστρέφουν (τα πράγματα) στην Ανατολή αποβλέπουν σε σένα, κι όλοι εξ αιτίας σου ξεσηκώνονται μη θέλοντας να συμφωνήσουν μαζί μας για την πίστι, είθε να σε κατανύξη ο Θεός να κοινωνήσης μαζί μας βάσει του Τύπου που εκθέσαμε. Θα βγούμε τότε εμείς οι ίδιοι στη Χαλκή (πύλη) και θα σε ασπασθούμε, θα σου δώσουμε το χέρι και με κάθε τιμή και δόξα θα σε βάλουμε στην μεγάλη Εκκλησία. Θα στέκεσαι μαζί μας στο μέρος που συνηθίζουν να στέκωνται οι βασιλείς. Θα κάνουμε τότε και την σύ­ναξι (Θ. Λειτουργία) και θα κοινωνήσουμε τα άχρα­ντα και ζωοποιά μυστήρια, το ζωοποιό σώμα και αίμα του Χριστού. Θα σε ανακηρύξουμε πατέρα μας. και θα γίνη χαρά όχι μόνο στην φιλόχριστη και βασιλική μας πόλι, αλλά και σ' όλη την οικουμένη. Γιατί γνω­ρίζουμε πολύ καλά ότι, εάν εσύ κοινωνήσης με τον ε­δώ άγιο θρόνο, όλοι θα ενωθούν μαζί μας, αυτοί που εξ αιτίας σου και εξ αιτίας της διδασκαλίας σου απο­σχίσθηκαν από την κοινωνία με μας». 

Γυρίζοντας τότε προς τον επίσκοπο ο αββάς Μάξιμος του είπε με δάκρυα στα μάτια: 

ΜΑΞΙΜΟΣ: Μεγάλε κύριε, όλοι περιμένουμε ημέρα κρίσεως. Αληθινά, ούτε όλη η δύναμι των ουρανών δεν θα με πείση να το κάνω αυτό. Γιατί, τι θα έχω να απολογηθώ -δεν λέω στο Θεό, αλλά στην συνείδησί μου-, αν για την δόξα των ανθρώπων, που μόνη της δεν έχει καμμιά οντότητα, γίνω εξωμότης της πίστεως που σώζει αυτούς που την υπερασπίζονται; 

Όταν άκουσαν τα λόγια αυτά, σηκώθηκαν ό­λοι επάνω και γεμάτοι θυμό τον έσπρωξαν, τον τράβηξαν και τον έρριξαν κάτω. Τον γέμισαν μά­λιστα από το κεφάλι ως τα νύχια με φτυσίματα, που η δυσωδία τους παρέμεινε μέχρις ότου πλύ­θηκαν τα ρούχα του. Σηκώθηκε τότε και ο επί­σκοπος και είπε: 

ΘΕΟΔ.: Δεν έπρεπε να το κάνετε αυτό. Έπρεπε να ακούσωμε μόνο την απάντησί του και να την αναφέ­ρωμε στον αγαθό μας βασιλέα. Μόλις τους έπεισε ο επίσκοπος να ησυχά­σουν, κάθησαν πάλι. Με θυμό όμως και αγριότη­τα του είπαν μύριες βρισιές και ακατανόμαστες κατάρες. 

Τότε του είπε ο Επιφάνιος: 

ΕΠΙΦ.: Πες μας λοιπόν κάκιστε λαίμαργε γέρο, μας είπες αυτά τα λόγια θεωρώντας ως αιρετικούς ε­μάς και την πόλι μας και τον βασιλέα; Αληθινά, είμα­στε περισσότερο Χριστιανοί και ορθόδοξοι από σένα. Και ομολογούμε ότι ο Κύριός μας και Θεός έχει και θεϊκή και ανθρώπινη θέλησι και νοερή ψυχή. και ότι κάθε νοερή φύσι οπωσδήποτε έχει εκ φύσεως το θέ­λειν και το ενεργείν, επειδή ίδιον της ζωής είναι η κί­νησις και ίδιον του νοός η θέλησις. Και γνωρίζουμε ότι είναι θελητικός, όχι μόνο κατά την θεότητα, αλλά και κατά την ανθρωπότητα. Δεν αρνούμαστε επίσης και τις δύο θελήσεις του και ενέργειες. 

Και απαντώντας ο αββάς Μάξιμος είπε: 

ΜΑΞΙΜΟΣ: Εάν πιστεύετε έτσι, όπως πιστεύουν οι νο­ερές φύσεις και η Εκκλησία του Θεού, πώς εσείς με αναγκάζετε να κοινωνήσω με τον Τύπο, που μόνο την αναίρεσι αυτών έχει; 

ΕΠΙΦ.: Αυτό έγινε για οικονομία, για να μη ζημιωθούν οι λαοί μας με τέτοιες λεπτολογίες. 

Και απαντώντας ο αββάς Μάξιμος είπε:                                                                                       
ΜΑΞΙΜΟΣ: Συμβαίνει το αντίθετο. κάθε άνθρωπος α­γιάζεται με την ακριβή ομολογία της πίστεως, και όχι με την αναίρεσι που βρίσκεται στον Τύπο. 

Και είπε ο Τρώιλος: